Спустя десять лет, в 2026 году, солнечная и гостеприимная Бурятия вновь встречает и принимает у себя гостей и участников XVI Международного бурятского фестиваля «Алтаргана».
Этот уникальный праздник назван в честь золотистого невысокого кустарника — алтарганы, цветущего в степи. Мощная корневая система позволяет кустарнику закрепиться и выживать на щебнистых склонах сопок, в каменистых и песчаных дюнах. Так совпало, что ареал алтарганы повторяет историческое пространство бурят — от низовьев Лены и Ангары на севере до пустыни Гоби на юге. Поэтому «Алтаргана» выступает символом неразрывной связи с родной землёй, её прошлым и будущим. В названии заложены и богатейшая самобытная культура, и традиционный уклад бурятского народа, его мечты и надежды.
Главной целью столь масштабного мероприятия является всемерное содействие процессу сохранения, возрождения и развития традиционной культуры бурятов, национальных видов спорта, показ лучших достижений в искусстве, литературе, кино, спорте, социально-экономическом развитии в целом.
Фестиваль проводится с периодичностью раз в два года. Первые четыре фестиваля «Алтаргана» проходили с 1994 по 2000 год в разных аймаках Монголии как праздники бурятской песни. В 2002 году фестиваль вышел на международный уровень — он прошёл в России. С тех пор фестиваль проводится поочерёдно в одном из трёх регионов России (Иркутская область, Республика Бурятия, Забайкальский край) или в Монголии. «Алтаргана» является важным событием в этнополитической жизни бурят. Стал исключением лишь период двухлетнего перерыва, вызванного пандемией коронавируса.
В фестивале традиционно участвуют представители Иркутской области, Республики Бурятия, Забайкальского края, Монголии, Автономного района Внутренней Монголии (Китай), бурятские диаспоры из городов Российской Федерации.
На сегодняшний день это событие выросло в масштабный фестиваль песенного искусства, народного творчества и спортивного мастерства. «Алтаргана» способствует всеобщему объединению усилий бурят, компактно проживающих в субъектах Российской Федерации, Монголии и Китае, а также странах СНГ и дальнего зарубежья.
Этот замечательный фестиваль вдохновляет участников и зрителей на осознание универсальных ценностей, формирует понимание важности сохранения и популяризации национальной самобытности, культурного наследия и духовных богатств бурятского народа.
Мы уверены, что фестиваль и в этот раз подарит нам много ярких, зрелищных и памятных моментов. Его участники и гости прикоснутся к богатой палитре бурятской культуры, почувствуют теплое гостеприимство, ощутят национальный колорит, атмосферу праздника и зажигательный азарт от спортивных соревнований.
Пусть фестиваль послужит объединяющим началом, подарит радостные встречи со старыми друзьями и новые знакомства, которые перерастут в крепкую дружбу!
Мира, счастья, здоровья и добра!
На праздник «Алтарганы»
Ждет гостей наша коновязь,
Поднимая золотые поводья ваши,
примем добросердечно!
Организационный комитет
Нарата ба хүндэмүүшэ Буряад орон арбан жэл болоод, 2026 ондо, буряад үндэһэтэнэй «Алтаргана» гэһэн уласхоорондын XVI нааданай айлшадые болон хабаадагшадые дахин угтан, хүлеэн абажа байна.
Энэ шухаг һайндэр алталиг набтархан һөөг бургааһанай — тала дайдаар сэсэглэн ургадаг алтарганын нэрээр нэрлэгдэнхэй юм. Тэрэ хүсэтэй үндэһэнэйнгөө ашаар хадын хайр шулуутай ташаланда, шулуун ба элһэн добонууд дээрэ ургаха аргатай. Һонин гэхэдэ, бүхэ голтой алтаргана буряад арадай анхан ажаһууһан түүхэтэ газар дайдые шэлэһэн мэтэ хойто зүгтэ Зүлхэ ба Ангар мүрэнүүдэй адагһаа эхилээд, урда зүгтэ сүл Губи хүрэтэр дэлгэрэнхэй. Тиимэһээ «Алтаргана» наадан түрэл нютагтаяа, түүхэтэйнь ба ерээдүйн хуби заяатайнь таһаршагүй холбооной һүлдэ тэмдэг болоно. Энэ нэрэнь буряад арадай баян гэгшын онсо өөрсэ соёлшье, заншалта гуримшье, хүсэл найдалыеньшье багтаанхай.
Иимэ ехэ дэлисэтэй хэмжээ ябуулга хадаа буряад арадай заншалта соёл, үндэһэн тамирай зүйлнүүдые сахин хамгаалха, һэргээхэ ба хүгжөөхэ хэрэгтэ алишье талаар туһалха, урлалда, уран зохёолдо, кинодо, тамирта, бүхыдөө ниигэмэй-эдэй засагай хүгжэлтэдэ эрхим туйлалтануудые харуулалха гэһэн гол зорилготой.
«Алтаргана» хоёр жэлэй нэгэ удаа үнгэргэгдэдэг юм. Түрүүшын дүрбэн наадан 1994 онһоо 2000 он болотор Монгол һайхан ороной аймагуудта буряад дуунай һайндэрэй түхэлөөр үнгэрөө бэлэй. Харин 2002 ондо хэмжээ ябуулга Орос гүрэндэ эмхидхэгдэжэ, уласхоорондын зэргэтэй болоо һэн. Тэрэ гэһээр тус наадан Оросой Холбоото Уласай гурбан нютаг можын нэгэндэ (Эрхүү можо, Буряад Улас, Үбэр Байгалай хизаар) гү, али Монголдо ээлжэлэн үнгэргэгдэдэг.
«Алтаргана» хадаа буряад угсаатанай ажабайдалда шухала үйлэ хэрэг юм. Гансал хорон хамшагай дэлхэй дүүрэн һүжэрөөд байһан хоёр жэлэй туршада эмхидхэгдээгүй.
Хэмжээ ябуулгада Эрхүү можын, Буряад Уласай, Үбэр Байгалай хизаарай, Монголой, Үбэр Монголой (Хитадай) түлөөлэгшэд, Оросой Холбоото Уласай хотонуудта ажаһуудаг буряадуудай эблэлнүүд хабаададаг.
Мүнөө энэ үйлэ хэрэг дуунай урлалай, арадай уран бэлигэй, тамирай шадабариин асари ехэ хэмжээнэй наадан болонхой. «Алтаргана» Оросто, Монголдо ба Хитадта, мүн СНГ-гэй болон холын гүрэнүүдтэ ажаһуудаг буряадуудай оролдолго үүсхэл элсүүлхэ хэрэгтэ туһатай.
Энэ гайхамшагта наадан хабаадагшадта, харагшадта алишье талаар сэнтэй зүйлнүүдые мэдэрхэ эрмэлзэл түрүүлдэг, буряад үндэһэтэнэй онсо шэнжэ, соёлой уг баялиг, оюун ухаанай баялиг сахин хамгаалха, дэлгэрүүлхэ шухала гэжэ ойлгуулдаг.
«Алтаргана» наадан энэшье удаа бидэндэ ялас гэмэ, үзэмжэ һайхан, мартагдашагүй агшан зуурануудые бэлэглэхэ гэжэ бата этигэнэбди. Хабаадагшад, айлшад буряад арадай янза бүреэр илгардаг баян соёлтой танилсаха, дулаахан хүндэмүүшэ зангыень өөр дээрээ үзэхэ, үндэһэн онсо шэнжыень ойлгохо, һайндэрэй гайхамшагта оршон мэдэрхэ, тамирай мүрысөөнүүдһөө сэдьхэл хүдэлгэмэ шуналда абтаха.
«Алтаргана» нааданай нэгэдэлэй эхин болохонь, анда нүхэдтэеэ баяртай уулзалгануудые, мүн бата нүхэсэлэй шэнэ танилсалгануудые бэлэглэхэнь болтогой!
Энхэ тайбаниие, зол жаргал, элүүр энхые, бүхы һайн һайханиие хүсэнэбди! «Алтарганын» һайндэртэ сэргэдээ айлшадаа хүлеэнэбди, алтан жолооетнай үргэжэ, һайхан сэдьхэлээрээ угтан абахабди!